در پاسخ به این سوال که اگر فتق پاره شود چه میشود؟ باید گفت فتق به خودی خود معمولا پاره نمیشود؛ اما اگر فتق گیر بیفتد و جریان خون به بافت قطع شود، وضعیت به یک اورژانس پزشکی تهدید کننده زندگی تبدیل میشود.
علائم شامل درد ناگهانی و شدید، تهوع و استفراغ، تغییر رنگ برآمدگی و عدم جا رفتن آن است. در این شرایط، جراحی اورژانسی لازم است و تأخیر میتواند منجر به عوارض جدی مانند انسداد روده، مرگ بافت، عفونت و حتی مرگ شود.
بیشتر بخوانید: بعد از عمل فتق چند روز باید استراحت کرد؟
فتق چیست؟
فتق وضعیتی است که در آن بخشهایی از روده یا بافتهای داخلی از یک نقطه ضعیف در دیواره عضلانی شکم بیرون میزنند و یک برآمدگی قابل لمس شکل میگیرد.
انواع شایع فتق
- فتق اینگوینال (کشاله ران): شایعترین نوع، مخصوصا در مردان. در خصوص انواع فتق اینگوینال بیشتر بخوانید.
- فتق ناف: اطراف ناف، در کودک و بزرگسال.
- فتق شکمی/ونترال: در ناحیه شکم.
فتق معمولا باعث درد شدید نمیشود و ممکن است فقط به صورت برآمدگی قابل مشاهده باشد.
اصلاح باور رایج پاره شدن فتق
اصطلاح پاره شدن فتق در پزشکی وجود ندارد. در واقع قبل از توضیح در خصوص اگر فتق پاره شود چه میشود؟ باید بدانید چیزی که مردم گاهی این گونه تعبیر میکنند در واقع یکی از این دو وضعیت است:
گیر افتادن فتق
محتویات فتق دیگر قابل جااندازی نیست و در همان حالت بیرون زده، گیر میکند که میتواند باعث فشار زیاد روی روده یا بافت داخل فتق شود.
فتق استرانگوله
وقتی جریان خون به بافت داخل فتق قطع شود، آن بخش دچار مرگ بافتی میشود، یک وضعیت اورژانسی پزشکی.
این شرایط با درد و علائم جدی خود را نشان میدهند و باید فورا درمان شوند.
بیشتر بخوانید: فتق کشاله ران
اگر فتق به وضعیت خطرناک برسد چه میشود؟
وقتی فتق به وضعیت خطرناک میرسد، این اتفاقات ممکن است رخ دهند:
قطع جریان خون و مرگ بافت
اگر خونرسانی قطع شود، بافت داخل فتق شروع به مردن (نکروز) میکند، که میتواند به انتقال عفونت به بدن منجر شود.
انسداد روده
فتق گیرکرده ممکن است روده را مسدود کند، که باعث نفخ، یبوست، استفراغ و عدم دفع گاز و مدفوع میشود.
عفونت و سپسیس
بافت نکروز ممکن است عفونت منتشر کند و باعث سپسیس شود، واکنشی شدید و بالقوه کشنده.
نارسایی اندام
بدون درمان سریع، این وضعیت میتواند منجر به فروپاشی سیستم ایمنی یا مرگ بیمار شود.
علائم خطرناک فتق (علائمی که نباید نادیده گرفته شوند):
- درد ناگهانی و شدید در ناحیه فتق
- تورم زیاد یا سفت شدن برآمدگی
- تغییر رنگ پوست روی فتق (قرمز، بنفش یا تیره)
- تهوع و استفراغ
- عدم جا رفتن فتق با فشار
- تب، لرز یا ضربان قلب سریع که نشانه عفونت یا سپسیس است.
- نفخ شدید، یبوست یا عدم دفع گاز/مدفوع
مشاهده این علائم یعنی اورژانس پزشکی و باید سریعا به اورژانس مراجعه کنید.
بیشتر بخوانید: درمان عود فتق بعد از عمل
آیا فتق بدون جراحی درمان میشود؟
خیر، درمان قطعی فتق فقط جراحی است. فتق هرگز خودبهخود بهبود نمییابد و فقط با جراحی میتوان محل ضعف دیواره شکم را ترمیم کرد.
درمانهای غیر جراحی
- بستن فتق بند یا کمربند طبی
- کاهش فشار با استراحت و اصلاح سبک زندگی
اینها فقط کنترل موقت علائم هستند و فتق را درمان نمیکنند.
بیشتر بخوانید: بعد از جراحی فتق چی بخوریم؟
آیا هر فتقی را باید عمل کرد؟
نه الزاما. تصمیم جراحی معمولا بر اساس:
- اندازه فتق
- شدت علائم
- سن و سلامت عمومی
- ترس یا نگرانی بیمار
اتفاقی که میافتد این است که:
اگر فتق بزرگ است یا علائمی دارد یا احتمال دارد باعث عارضه شود، اغلب بهتر است جراحی شود. اگر هیچ علامتی ندارد و کوچک است، بهترین جراح فتق
ممکن است ابتدا پیشنهاد کند که صبر کنید.
آیا فتق باعث یبوست میشود؟
بله، اگر فتق باعث فشار روی بخشهایی از روده شود، میتواند حرکت مواد غذایی و گاز/مدفوع را مختل کند و منجر به:
- یبوست
- نفخ
- درد گوارشی شود.
بیشتر بخوانید: عوارض مش در عمل فتق
آیا فتق ناف باعث تنگی نفس میشود؟
در موارد معمول فتق ناف مستقیما باعث تنگی نفس نمیشود، اما اگر فتق بسیار بزرگ باشد یا فشار به ناحیه دیافراگم وارد کند، ممکن است فرد احساس فشار یا تنگی نفس کند، مخصوصا بعد از غذا یا دراز کشیدن.
تشخیص خطرناک شدن فتق توسط خود بیمار
اگر فتق:
- دیگر جا نمیرود.
- درد شدید دارد
- همراه با تهوع، استفراغ، تب یا تغییر رنگ پوست است.
به احتمال زیاد وارد وضعیت خطرناک شده و نیاز به اورژانس جراحی دارد.
درمان و مسیر درمان
جراحی فتق
جراحی فتق شامل بازگرداندن بافت بیرون زده و تقویت دیواره شکم با بخیه یا مش است.
جراحی اورژانسی
اگر فتق استرانگوله شده یا بافت مرده باشد:
- خونرسانی باید سریع بازگردانده شود.
- بخش آسیب دیده ممکن است برداشته شود.
- سپس دیواره ترمیم میشود.
زمان بهبود
بسته به پیچیدگی جراحی:
- چند روز تا چند هفته برای بهبودی اولیه.
- اگر بافت برداشته شده باشد، ممکن است بهبودی بیشتر طول بکشد.
بیشتر بخوانید: جراحی فتق شکم با لاپاراسکوپی
سوالات متداول
اگر فتق پاره شود چه می شود؟
منظور معمولا گیر افتادن یا استرانگوله شدن فتق است که جریان خون قطع میشود و میتواند باعث شرایط خطرناکی شود.
آیا فتق بدون جراحی درمان میشود؟
خیر. فقط جراحی میتواند آن را ترمیم کند.
آیا هر فتقی را باید عمل کرد؟
نه همیشه؛ اما فتقهای علامتدار یا در حال رشد را معمولا باید جراحی کرد.
آیا فتق شکم باعث یبوست میشود؟
بله، اگر روده تحت فشار باشد.
آیا فتق ناف باعث تنگی نفس میشود؟
در فتقهای بزرگ و فشار به دیافراگم، ممکن است احساس تنگی نفس رخ دهد.
چه علائمی نشان دهنده گیر افتادن فتق هستند؟
درد ناگهانی، سفت شدن، تورم، تهوع، تب و تغییر رنگ پوست اطراف برآمدگی.
پاره شدن فتق نیاز به جراحی اورژانسی دارد؟
ه، در صورت خفه شدن یا اختلال خونرسانی، جراحی اورژانسی لازم است.