ترمیم فتق یا عمل جراحی فتق به روشی گفته میشود که در آن، بخش بیرون زده اندامهای داخلی (معمولا روده یا چربی شکمی) به محل طبیعی خود بازگردانده شده و پارگی دیواره شکم ترمیم میشود.
فتق زمانی ایجاد میشود که دیواره عضلانی شکم پاره شده و اجازه دهد بافت های داخلی به بیرون برآمده شود. فتق معمولا به صورت خودبهخود بهبود نمییابد و ترمیم جراحی فتق تنها درمان قطعی آن محسوب میشود.
لاپاراسکوپی فتق یک روش جراحی کم تهاجمی است که با استفاده از ابزارهای ظریف انجام میشود. در این تکنیک، به جای ایجاد برشهای بزرگ روی شکم، چند سوراخ کوچک روی پوست ایجاد میشود که از طریق آنها دوربین (لاپاراسکوپ) و سایر ابزارهای جراحی وارد بدن میشوند. تصویر درون بدن از طریق دوربین به مانیتور منتقل میشود و جراح میتواند با دقت بالا، فتق را اصلاح کند.
بیشتر بخوانید: بعد از عمل فتق چند روز باید استراحت کرد؟
تفاوت با جراحی باز سنتی
بر خلاف جراحی باز، که در آن برش بزرگی روی ناحیه فتق ایجاد میشود، در لاپاراسکوپی، با چند برش کوچک ۲-۱ سانتی فتق ترمیم می شود. این روش نهتنها دوران نقاهت کوتاهتری دارد، بلکه درد بعد از عمل نیز بهمراتب کمتر است.
کاربردهای اصلی لاپاراسکوپی در درمان فتق
این روش در درمان انوواع فتق ها کاربرد دارد، مثل:
• فتق اینگوینال (کشاله ران)
• فتق نافی
• فتق برشی
• فتق های عود کرده
• فتق های دیافراگمی
بیشتر بخوانید: نکاتی درباره ی جراحی فتق جداره شکم
انواع فتق
فتقها بر اساس محل ایجاد به انواع مختلفی تقسیم میشوند، از جمله:
فتق اینگوینال (فتق کشاله ران):
- شایعترین نوع فتق، به خصوص در مردان
- فتق نافی
- فتق برشی
- فتق پارااستومال
شناخت نوع فتق نقش مهمی در انتخاب روش مناسب ترمیم دارد.
روشهای ترمیم فتق
به طور کلی، دو روش اصلی برای ترمیم فتق وجود دارد:
جراحی باز
در این روش، یک برش مستقیم روی محل فتق ایجاد شده و دیواره شکم ترمیم میشود. این روش هنوز در برخی بیماران کاربرد دارد.
ترمیم فتق با لاپاراسکوپی
در ترمیم لاپاراسکوپی فتق، جراح با ایجاد چند برش کوچک و با استفاده از ابزارهای لاپاراسکوپی، فتق را ترمیم میکند. در اغلب موارد از مش جراحی برای تقویت دیواره شکم استفاده میشود.
بیشتر بخوانید: درمان عود فتق بعد از عمل
مزایای لاپاراسکوپی فتق
دوران نقاهت سریعتر
یکی از مهمترین مزایای لاپاراسکوپی فتق، کاهش چشمگیر زمان بهبودی است. بیماران معمولاً در عرض ۱ تا ۲ هفته به فعالیتهای روزمره خود بازمیگردند.
درد کمتر بعد از جراحی
بهدلیل کوچک تر بودن برش جراحی، بیماران درد کمتری را تجربه میکنند. مصرف داروهای مسکن نیز در این روش بسیار کمتر است.
جای زخم کمتر و زیبایی بیشتر
از آنجایی که برشها در این روش بسیار کوچک هستند، جای زخمها نیز کوچکتر و کمتر قابل مشاهده خواهند بود.
کاهش خطر عفونت و خونریزی زخم
در لاپاراسکوپی عوارض زخم مثل عفونت، باز شدن زخم یا خونریزی در محل زخم کمتر است.
معایب و محدودیتهای لاپاراسکوپی فتق
هزینه بالاتر نسبت به جراحی باز
ابزارها و تجهیزات مورد نیاز برای لاپاراسکوپی پیشرفتهتر و گرانتر هستند. بنابراین، هزینه این نوع جراحی معمولاً بیشتر از جراحی باز است.
نیاز به تخصص بالا
اجرای موفق لاپاراسکوپی نیازمند تجربه و مهارت بالای جراح است. انتخاب جراح باتجربه در این زمینه بسیار مهم است.
محدودیت در برخی موارد خاص
در برخی بیماران با فتقهای بسیار بزرگ یا چسبندگیهای داخلی شدید، امکان انجام لاپاراسکوپی ممکن است وجود نداشته باشد و جراحی باز ترجیح داده شود.
درد و عوارض ترمیم فتق
بیشتر بیماران درد خفیف تا متوسط بعد از عمل را تجربه میکنند که معمولا قابل کنترل است. عوارض احتمالی شامل چنین مواردی میشود:
- عفونت
- خونریزی
- درد مزمن
- عود فتق (نادر)
بیشتر بخوانید: علائم فتق در مردان
مراحل انجام جراحی لاپاراسکوپی فتق
آمادگی قبل از عمل
قبل از جراحی، پزشک آزمایشهایی مانند آزمایش خون، نوار قلب، و سونوگرافی تجویز میکند. بیماران معمولاً باید از شب قبل ناشتا باشند.
بیهوشی و شروع جراحی
جراحی تحت بیهوشی عمومی انجام میشود. ابتدا چند برش کوچک روی شکم ایجاد میشود، سپس گاز CO2 برای ایجاد فضای کاری در شکم تزریق میگردد.
ترمیم فتق
با استفاده از دوربین و ابزارهای خاص، محتویات فتق جااندازی می شود و سوراخ فتق با مش ترمیم میشود.
پایان جراحی و ریکاوری
برشهای پوست بسته شده و بیمار به اتاق ریکاوری منتقل میشود. مدت بستری معمولاً یک یا دوروز است، و اکثر بیماران روز بعد مرخص میشوند.
تکنیکهای رایج:
- TAPP (ترمیم از داخل حفره شکم)
- TEP (ترمیم بدون ورود به حفره شکمی)
مش جراحی در ترمیم فتق
مش جراحی برای تقویت دیواره شکم استفاده میشود و نقش مهمی در کاهش احتمال عود فتق دارد. انواع مختلف مش وجود دارد و در اغلب موارد ایمن و موثر هستند، اگرچه مانند هر وسیله پزشکی، عوارض نادری ممکن است رخ دهد.
بیشتر بخوانید: جراحی فتق شکم
مراقبتهای بعد از جراحی لاپاراسکوپی فتق
محدودیت در فعالیتهای بدنی
تا دو هفته پس از جراحی، باید از بلند کردن اجسام سنگین یا فعالیتهای شدید بدنی پرهیز کرد. راه رفتن آهسته و پیوسته توصیه میشود.
تغذیه مناسب
پس از جراحی، رژیم غذایی سبک و فیبردار برای پیشگیری از یبوست توصیه میشود. نوشیدن مایعات کافی نیز ضروری است.
مراقبت از زخمها
زخمهای جراحی باید تمیز و خشک نگه داشته شوند. در صورت مشاهده ترشح غیرعادی، قرمزی یا تب، باید فورا به پزشک اطلاع داده شود.
دوران نقاهت ترمیم فتق
- بازگشت به فعالیت روزانه: چند روز تا یک هفته
- بازگشت به کار سبک: حدود ۱ تا ۲ هفته
- ورزش سنگین: طبق نظر پزشک، معمولا بعد از چند هفته
مقایسه لاپاراسکوپی با جراحی باز فتق
از نظر تهاجم جراحی
جراحی باز فتق نیاز به برشهای بزرگی روی پوست و عضلات دارد، در حالیکه لاپاراسکوپی با برشهای کوچکتری انجام میشود. درنتیجه، درد پس از جراحی باز معمولا بیشتر است و بهبودی طولانیتری دارد.
مدت زمان بستری و بازگشت به فعالیت
در جراحی باز، بیمار معمولاً چند روز در بیمارستان بستری میماند و ممکن است چند هفته طول بکشد تا به فعالیت روزمره بازگردد. اما در لاپاراسکوپی، بیشتر بیماران روز بعد مرخص میشوند و ظرف یک تا دو هفته میتوانند کار و زندگی عادی را از سر بگیرند.
میزان عوارض و عفونت
خطر عفونت، خونریزی و عوارض زخم در جراحی باز بیشتر است. در مقابل، لاپاراسکوپی خطرات اینچنینی را کاهش میدهد.
نتیجه زیبایی و جای زخم
برشهای کوچک لاپاراسکوپی معمولاً کمتر دیده میشوند و از نظر زیبایی نتیجه بهتری دارند. در جراحی باز، جای زخم قابل مشاهده و گاهی اوقات بزرگ است.
آیا لاپاراسکوپی فتق برای همه مناسب است؟
چه کسانی کاندیدای مناسب هستند؟
لاپاراسکوپی فتق برای بیشتر افراد انتخابی بسیار خوب است، مخصوصاً کسانی که نیاز به بازگشت سریع به کار دارند یا نگرانیهایی درباره ظاهر بدن پس از عمل دارند.
مواردی که لاپاراسکوپی توصیه نمیشود
برخی بیماران، مانند افراد با بیماریهای زمینهای شدید قلبی – ریوی یا کسانی که سابقه جراحیهای متعدد شکمی دارند، ممکن است گزینه مناسبی برای این روش نباشند. پزشک با بررسی دقیق شرایط هر بیمار، بهترین روش جراحی را پیشنهاد میدهد.
نقش جراح در موفقیت جراحی لاپاراسکوپی فتق
تجربه جراح چقدر اهمیت دارد؟
مهارت و تجربه جراح در انجام لاپاراسکوپی بسیار تعیینکننده است. یک جراح با تجربه میتواند عمل را با کمترین عارضه و بیشترین دقت انجام دهد.
چگونه جراح خوب را انتخاب کنیم؟
- تحقیق درباره سوابق تحصیلی و حرفهای جراح
- بررسی نظرات بیماران قبلی
- گفتگو با پزشک درباره تعداد جراحیهایی که انجام داده
- پرسش درباره روشهای انجام جراحی و عوارض احتمالی
هزینه ترمیم فتق با لاپاراسکوپی و پوشش بیمه
هزینه جراحی به عواملی مانند:
- نوع فتق
- روش جراحی
- مرکز درمانی
- پوشش بیمه
بستگی دارد. در بسیاری از موارد، بیمه بخشی از هزینه ترمیم فتق را پوشش میدهد.
پیشگیری از عود فتق
برای جلوگیری از عود فتق توصیه میشود:
- حفظ وزن مناسب
- انجام ورزشهای تقویت کننده عضلات شکم
- پرهیز از زور زدن شدید
- اصلاح سبک زندگی
پرسشهای رایج درباره لاپاراسکوپی فتق
آیا عمل لاپاراسکوپی درد دارد؟
نه بهطور کلی. این عمل با بیهوشی کامل انجام میشود و بیمار در حین جراحی هیچ دردی احساس نمیکند. درد بعد از جراحی نیز معمولاً بسیار کمتر از جراحی باز است و با مسکنهای ساده قابل کنترل است.
چقدر طول میکشد تا به زندگی عادی برگردم؟
اکثر بیماران طی 7 تا 14 روز میتوانند به فعالیتهای روزمره خود بازگردند، اما فعالیتهای سنگین بدنی باید تا حدود 4 هفته به تعویق بیفتد.
آیا ممکن است فتق دوباره برگردد؟
درصد بازگشت فتق در لاپاراسکوپی پایین است، مخصوصاً اگر جراحی توسط پزشک باتجربه انجام شده و بیمار نیز توصیههای مراقبتی را رعایت کند.
بیشتر بخوانید : مشاوره با دکتر خسرو نجاری
جمعبندی: آیا لاپاراسکوپی بهترین گزینه برای درمان فتق است؟
با توجه به تمام مزایا و ویژگیهایی که برای لاپاراسکوپی فتق مطرح شد، میتوان گفت که این روش، در صورت فراهم بودن شرایط مناسب، یکی از بهترین و مؤثرترین روشهای جراحی فتق به شمار میرود. سرعت بهبودی بالا، درد کمتر، زیبایی بیشتر محل عمل و کاهش خطرات پس از جراحی، همگی این روش را به انتخابی ایدهآل برای بسیاری از بیماران تبدیل کردهاند.
با این حال، تصمیم نهایی باید توسط پزشک متخصص و با توجه به شرایط اختصاصی هر فرد گرفته شود. اگر به دنبال روشی ایمن، سریع و با عوارض کمتر برای درمان فتق هستید، لاپاراسکوپی قطعاً گزینهای است که باید در نظر بگیرید.
سوالات متداول
ترمیم فتق چیست و چه زمانی انجام آن ضروری است؟
ترمیم فتق یک عمل جراحی است که برای بازگرداندن بافت بیرون زده و تقویت دیواره ضعیف شده شکم انجام میشود. زمانی که فتق بزرگ شود، درد ایجاد کند یا خطر عوارضی مانند گیر افتادن روده وجود داشته باشد، انجام جراحی ضروری است.
آیا لاپاراسکوپی فتق نیاز به بیهوشی کامل دارد؟
بله، این عمل معمولا تحت بیهوشی عمومی انجام میشود تا بیمار در طول جراحی هیچ دردی احساس نکند.
ترمیم فتق با لاپاراسکوپی چه تفاوتی با جراحی باز دارد؟
در روش لاپاراسکوپی، جراحی از طریق چند برش کوچک و با کمک دوربین انجام میشود، در حالی که جراحی باز نیاز به یک برش بزرگتر دارد. لاپاراسکوپی معمولا با درد کمتر، جای زخم کوچکتر و بازگشت سریعتر به فعالیت همراه است.
هزینه جراحی لاپاراسکوپی چقدر است؟
هزینهها بسته به محل جراحی، نوع فتق، مهارت جراح و مرکز درمانی متفاوت است، اما معمولا از جراحی باز گرانتر است.
ترمیم فتق با لاپاراسکوپی چه تفاوتی با جراحی باز دارد؟
در روش لاپاراسکوپی، جراحی از طریق چند برش کوچک و با کمک دوربین انجام میشود، در حالی که جراحی باز نیاز به یک برش بزرگتر دارد. لاپاراسکوپی معمولا با درد کمتر، جای زخم کوچکتر و بازگشت سریعتر به فعالیت همراه است.
آیا میتوان پس از جراحی ورزش کرد؟
بله، ولی بهتر است بعد از ۴ هفته و با اجازه پزشک، ورزشهای سبک را شروع کنید.
چه نوع فتقهایی را میتوان با روش لاپاراسکوپی ترمیم کرد؟
بسیاری از فتقها از جمله فتق اینگوینال (کشاله ران)، فتق دو طرفه، برخی فتقهای شکمی و موارد عود فتق را میتوان با روش لاپاراسکوپی ترمیم کرد. انتخاب روش نهایی به شرایط بیمار و نظر جراح بستگی دارد.
آیا فتق بعد از جراحی لاپاراسکوپی دوباره باز میگردد؟
در صورتی که جراحی اصولی انجام شود و بیمار مراقبتهای لازم را رعایت کند، احتمال بازگشت فتق بسیار کم است.
آیا ترمیم لاپاراسکوپی فتق درد کمتری نسبت به عمل باز دارد؟
طبق منابع پزشکی، بیشتر بیماران بعد از ترمیم لاپاراسکوپی فتق، درد کمتری نسبت به جراحی باز تجربه میکنند و نیاز کمتری به مسکن دارند.
چه مدت باید استراحت کرد؟
استراحت مطلق لازم نیست، اما توصیه میشود تا ۲ هفته از انجام کارهای سنگین خودداری شود و استراحت نسبی رعایت شود.
دوران نقاهت بعد از ترمیم فتق با لاپاراسکوپی چقدر است؟
بیشتر بیماران طی چند روز میتوانند فعالیتهای سبک را از سر بگیرند. بازگشت کامل به کار و فعالیت روزانه معمولا سریعتر از جراحی باز و طی ۱ تا ۲ هفته انجام میشود.
آیا استفاده از مش در ترمیم فتق ایمن است؟
بله. استفاده از مش جراحی یکی از روشهای استاندارد ترمیم فتق است و به تقویت دیواره شکم و کاهش احتمال عود کمک میکند. عوارض مربوط به مش نادر هستند اما ممکن است در برخی بیماران رخ دهند.
چه زمانی بعد از ترمیم فتق میتوان به ورزش یا کار بازگشت؟
فعالیتهای سبک معمولا طی چند روز شروع میشوند. برای ورزشهای سنگین یا بلند کردن اجسام، باید طبق نظر پزشک و معمولا پس از چند هفته اقدام کرد.
عوارض احتمالی ترمیم فتق با لاپاراسکوپی چیست؟
عوارض احتمالی شامل درد موقت، عفونت، خونریزی، آسیب به بافتهای اطراف و در موارد نادر عود فتق یا درد مزمن است.
هزینه ترمیم فتق با لاپاراسکوپی چقدر است و آیا بیمه آن را پوشش میدهد؟
هزینه جراحی به نوع فتق، روش جراحی، مرکز درمانی و پوشش بیمه بستگی دارد. در بسیاری از موارد، بیمه بخشی از هزینه ترمیم فتق را پوشش میدهد.