فتق اینگوینال به بیرون زدگی بافتهای شکمی از ناحیه کشاله ران گفته میشود و انواع فتق اینگوینال به سه نوع اصلی فتق مستقیم اینگوینال، فتق غیر مستقیم اینگوینال و فتق دو طرفه تقسیم میشود. تفاوت این انواع به مسیر خروج فتق، علت ایجاد و گروه سنی درگیر مربوط است.
بیشتر بخوانید: بعد از عمل فتق چند روز باید استراحت کرد؟
توضیحی در رابطه با فتق اینگوینال
فتق اینگوینال یکی از شایعترین انواع فتق شکمی است که در آن بخشی از روده، چربی یا بافت داخل شکم از طریق ناحیهای ضعیف در دیواره شکم وارد کانال اینگوینال میشود.
این کانال در ناحیه کشاله ران قرار دارد و بهطور طبیعی مسیر عبور عروق و در مردان مسیر نزول بیضههاست. از نظر بالینی، فتق اینگوینال معمولا به صورت:
- برآمدگی قابل مشاهده
- احساس فشار یا کشش
- یا درد مبهم تا شدید
خود را نشان میدهد، به خصوص هنگام ایستادن، سرفه یا زور زدن.
انواع فتق اینگوینال
تقسیم بندی انواع فتق اینگوینال بر اساس آناتومی کانال اینگوینال انجام میشود.
فتق مستقیم اینگوینال
نقص دیواره خلفی کانال اینگوینال
در فتق مستقیم اینگوینال، بیرون زدگی از طریق ضعف ایجاد شده در دیواره پشتی کانال اینگوینال رخ میدهد، نه از مسیر طبیعی کانال.
توضیح جامع
این نوع فتق معمولا اکتسابی است و به مرور زمان در اثر کاهش استحکام عضلات شکم ایجاد میشود. به همین دلیل:
- در مردان بالای ۴۰ سال شایعتر است.
- با افزایش فشار داخل شکم ارتباط مستقیم دارد.
عوامل مستعد کننده
- افزایش سن و شل شدن عضلات
- یبوست مزمن
- سرفههای طولانی مدت (مثلا در افراد سیگاری)
- چاقی یا بلند کردن اجسام سنگین
علائم
- برآمدگی محدود به کشاله ران.
- معمولا وارد کیسه بیضه نمیشود.
- در حالت خوابیده ممکن است کاهش یابد.
بیشتر بخوانید: درد فتق چگونه است؟
فتق غیر مستقیم اینگوینال
عبور از مسیر داخل حلقه اینگوینال
توضیح جامع
فتق غیر مستقیم اینگوینال یکی دیگر از انواع انواع فتق اینگوینال زمانی رخ میدهد که محتویات شکم از حلقه داخلی کانال اینگوینال عبور کنند. این مسیر همان راهی است که در دوران جنینی، بیضهها از آن عبور میکنند.
به همین دلیل:
- اغلب زمینه مادرزادی دارد.
- در کودکان، نوجوانان و مردان جوان شایعتر است.
- شایعترین نوع فتق اینگوینال محسوب میشود.
علائم
- برآمدگی واضحتر نسبت به نوع مستقیم.
- احتمال گسترش به کیسه بیضه (فتق به بیضه).
- ممکن است در ابتدا بدون درد باشد.
بیشتر بخوانید: بعد از جراحی فتق چی بخوریم؟
فتق اینگوینال دو طرفه
درگیری هر دو سمت کشاله ران
توضیح جامع
در فتق دو طرفه، بیرون زدگی در هر دو سمت راست و چپ کشاله ران دیده میشود. این وضعیت معمولا نشان دهنده:
- ضعف کلی دیواره شکم
- یا وجود عوامل خطر پایدار (مثل فشار مزمن شکمی)
نکات بالینی مهم
- ممکن است هر سمت شدت متفاوتی داشته باشد.
- گاهی یک سمت علامتدار و سمت دیگر خفیف است.
در تصمیم گیری جراحی اهمیت زیادی دارد.
بیشتر بخوانید: فتق ورزشی
فتق اینگوینال خفیف
فتق خفیف معمولا:
- اندازه کوچکی دارد.
- فقط هنگام زور زدن یا فعالیت ظاهر میشود.
- درد شدید ایجاد نمیکند.
نکته مهم:
حتی فتق خفیف نیز خودبهخود درمان نمیشود و میتواند با گذشت زمان بزرگتر یا عارضهدار شود.
علائم فتق اینگوینال
علائم بسته به نوع و شدت فتق متفاوت است، اما شایعترین آنها عبارتاند از:
- برآمدگی در کشاله ران
- درد یا سوزش موضعی
- احساس فشار یا سنگینی
- تشدید علائم هنگام ایستادن طولانی، سرفه یا ورزش
علائم فتق اینگوینال در مردان
در مردان، بهدلیل وجود کانال اینگوینال گستردهتر:
- احتمال گسترش فتق به بیضه وجود دارد.
- احساس کشیدگی یا درد در کیسه بیضه گزارش میشود.
- گاهی فقط احساس سنگینی بدون درد واضح وجود دارد.
درمان فتق اینگوینال
انتخاب روش درمان به:
- نوع فتق
- شدت علائم
- سن و شرایط عمومی بیمار
بستگی دارد.
بیشتر بخوانید: درمان عود فتق بعد از عمل
درمان بدون جراحی
درمان غیر جراحی شامل:
- پایش منظم پزشکی توسط بهترین جراح فتق
- اصلاح سبک زندگی
- استفاده محدود از فتقبند
انتظار واقع بینانه:
این روشها درمان قطعی نیستند. و فقط برای کنترل علائم یا تعویق جراحی استفاده میشوند.
جراحی فتق اینگوینال
روشهای رایج
- جراحی باز: مناسب برخی بیماران خاص
- جراحی لاپاراسکوپی: درد کمتر، بازگشت سریعتر به فعالیت
در اغلب موارد از مش جراحی برای تقویت دیواره شکم استفاده میشود تا احتمال عود کاهش یابد.
ارتباط فتق اینگوینال با فتق شکم
فتق اینگوینال زیرمجموعهای از فتقهای شکمی است و از نظر مکانیسم با:
- فتق ناف
- فتق فمورال
- فتق برشی
ارتباط دارد، اما درمان و عوارض آنها متفاوت است.
بیشتر بخوانید: جراحی فتق شکم با لاپاراسکوپی
فتق اینگوینال چه زمانی اورژانسی میشود؟
فتق در صورت گیر افتادن روده یا قطع خونرسانی آن میتواند اورژانسی شود.
علائم هشدار
- درد شدید و مداوم
- سفت شدن و عدم برگشت فتق
- تهوع، استفراغ یا تب
در این شرایط، تاخیر در درمان خطرناک است.
بیشتر بخوانید: فتق کشاله ران
سوالات متداول
انواع فتق اینگوینال کداماند؟
مستقیم، غیرمستقیم و دوطرفه.
تفاوت فتق مستقیم و غیرمستقیم چیست؟
مسیر خروج محتویات فتق و علت ایجاد آنها متفاوت است.
فتق اینگوینال دوطرفه چیست؟
درگیری همزمان هر دو سمت کشاله ران.
فتق اینگوینال خفیف چگونه تشخیص داده میشود؟
با معاینه و گاهی تصویربرداری.
آیا فتق اینگوینال بدون جراحی درمان میشود؟
خیر، جراحی تنها درمان قطعی است.
علائم فتق اینگوینال در مردان چیست؟
برآمدگی کشاله ران، درد و گاهی درگیری بیضه.
چه زمانی فتق اورژانسی است؟
در صورت درد شدید و گیر افتادن فتق.
آیا فتق اینگوینال در زنان هم دیده میشود؟
بله، اما شیوع آن کمتر است.
آیا امکان عود فتق وجود دارد؟
بله، اما با تکنیک جراحی مناسب کم است.
چه ورزشهایی برای پیشگیری مناسباند؟
تمرینات تقویت عضلات مرکزی با نظر پزشک.